Watervlakke ná reën

LEPHALALE — Die Mokolo Watergebruikers-vereniging (MWGV) se reënjare loop vanaf 1 Julie tot 30 Junie en volgens die ooreenkoms tussen die Departement van Water en Sanitasie en die MWGV mag daar slegs 16 000 000 m³/jaar water vanuit die Mokolodam losgelaat word. 5 600 000 m³/jaar daarvan is vir die ekologie bestem en mag nie vir besproeing gebruik word nie.
Sedert die Mokolodam gebou en voltooi is in 1980 het Exxaro inligting van die damvlakke bygehou. Die reënval is ook by Grootegeluk bygehou. (Sien grafiek onder)
Daar is verder drie damme in die Mokolorivier onder die Mokolodam gebou naamlik die Windhoekdam (by Stockpoort na Groblersbrug afdraai), die Wolmunsterdam en die Samevloeidam (waar die Mokolorivier in die Limpoporivier inloop). Die Windhoek- en Wolmunsterdam is gedurende 2007 gebou, maar die walle moes herbou word nadat die groot vloede van Maart 2014 die twee walle beskadig het. Dit was dan ook die eerste keer vandat die damme gebou is dat hulle leeg was. Na tydelike herstel het die damme gedurende Januarie 2015 weer begin oorloop en dit het tot in Mei 2015 nog oorgeloop. Vlakke het egter toe begin daal en met die droogte van 2015/2016 het die vlakke gedaal en was al drie damme in Mei 2016 leeg (<5%).
Exxaro het 3 000 000 m³ van hulle kwota (wat hulle nie gebruik het nie) aan die MWGV afgestaan, aangesien alle boere langs die Mokolorivier toe reeds ernstige watertekorte ondervind het. Hierdie water is vanaf 11 Mei 2016 losgelaat, maar dit het nie die onderste drie damme bereik nie. Gedurende Julie 2016 is daar 6 000 000 m³ water vanuit die Mokolodam losgelaat wat die drie damme gedurende Augustus na 35% laat styg het. Besproeiers was beperk tot 50% van hulle normale aanplantings en die damme het gedaal tot 17% voordat daar weer 6 000 000 m³ water vanuit die Mokolodam gedurende September 2016 losgelaat is.
Weens die warm weerstoestande het die damme se vlakke net tot 38% gestyg en weer begin daal. Op 25 Oktober 2016 is nog 2 000 000 m³ water vanuit die Mokolodam losgelaat en op 30 November 2016 is nog 1 000 000 m³ water vanuit die Mokolodam losgelaat maar niks hiervan het die drie damme bereik nie. Die drie damme is reeds vanaf einde November 2016 leeg (<5%).
Boere wat vanuit die drie damme besproei was egter vooraf ingelig dat loslatings minder as 4 000 000 m³ nie die drie damme sou bereik nie en het hulle aanplantings dus daarvolgens beplan.
Met die Mokolodam se vlak wat tans op 61% staan en reënval wat tot nou toe nog nie die Mokolodam se vlak laat styg het nie, is dit moeilik om ‘n voorspelling te maak. Sou dit egter gedurende Januarie 2017 en Februarie 2017 baie goed reën in die Mokolodam se opvangsgebied kan die Mokolodam gedurende Maart 2017 begin oorloop. Eers daarna sal die onderste drie damme weer kan volloop.
Goeie reënval in die Rietspruit-, Poer se Loop- en Tambotierivier se opvangsgebiede kan egter meebring dat die onderste drie damme vroëer water kan begin kry. Boere langs die onderste drie damme wag in spanning hiervoor, aangesien hulle geen aanplantings kan doen voordat daar nie weer water in die damme is nie.
(Met dank aan Wolfie Jahn, Projekbestuurder: Infrastruktuur Exxaro Resources, wat die artikel vir Mogol Pos geskryf het volgens inligting vanaf die MWGV – Red.)

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.